Η πρώτη δοκιμή του νέου όπλου - του πιο καταστροφικού που έχει χρησιμοποιηθεί στην ιστορία - έγινε στις 16 Ιουλίου του 1945. Έναν μήνα μετά οι ΗΠΑ θα το χρησιμοποιήσουν για να αναγκάσουν την Ιαπωνία να παραδώσει τα όπλα, "χτυπώντας" τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Πράγματι, η Ιαπωνία παραδίδεται στις 10 Αυγούστου του 1945, σηματοδοτώντας ουσιαστικά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ γεννήθηκε στις 22 Απριλίου του 1904 στη Νέα Υόρκη. Ήταν γόνος μίας ευκατάστατης εβραϊκής καταγωγής οικογένειας που μετοίκησαν στις ΗΠΑ από τη Γερμανία. Ο πατέρας του ήταν έμπορος ενώ η μητέρα του ζωγράφος και ο μικρός Ρόμπερτ μεγάλωσε μέσα σε ένα περιβάλλον που αγαπούσε την κουλτούρα.
Ήταν ευφυής μαθητής -ολοκλήρωσε την τρίτη και την τέταρτη τάξη σε μία χρονιά- και είχε πολλά ενδιαφέροντα, όπως την ξένη λογοτεχνία αλλά και τη μεταλλειολογία. Στην προσωπική του ζωή περιγράφεται ως μάλλον μοναχικός.
Μπήκε στο Χάρβαρντ σε ηλικία 18 ετών, όπου σπούδασε κυρίως Χημεία και από όπου αποφοίτησε μετ' επαίνου. Το έτος 1924 γίνεται δεκτός στο Κέιμπριτζ όπου λόγω ενός επεισοδίου με καθηγητή του αποστέλλεται για ψυχιατρική παρακολούθηση. Ο Οπενχάιμερ τοποθέτησε ένα μήλο "βαπτισμένο" με χημικά στην έδρα του καθηγητή του Πάτρικ Μπλάνκετ. Αυτός δεν το έφαγε ωστόσο ο Ρόμπερτ τιμωρήθηκε και κρίθηκε απαραίτητη η παρακολούθησή του από ψυχίατρο στο Λονδίνο.
Φίλοι του τον περιγράφουν ως ιδιόρρυθμο και με αυτοκαταστροφικές συνήθειες. Μερικές φορές ξεχνά να φάει σε περιόδους έντονης μελέτης ενώ άλλες φορές έχει κρίσεις θυμού. Στη ζωή του θα έχει συχνά περιόδους κατάθλιψης ενώ και ο ίδιος κάποια φορά είπε στον αδελφό του ότι "χρειάζομαι τη φυσική περισσότερο από τους φίλους".
Το 1926 ξεκινά γι' αυτόν μία καλύτερη περίοδος όταν πηγαίνει στη Γερμανία για να σπουδάσει στο κορυφαίο στη Φυσική πανεπιστήμιο του Γκέτιγκεν. Εκεί είναι τόσο ενθουσιώδης στη συμμετοχή στο μάθημα ώστε μία συμφοιτήτριά του ξεκινά "εκστρατεία" μαζί με άλλους απειλώντας να μποϊκοτάρουν τις παραδόσεις αν δεν σταματήσει να τις μονοπωλεί. Το 1927 παίρνει το διδακτορικό του δίπλωμα στη θεωρία των φυσικών φασμάτων με επιβλέποντα τον κορυφαίο φυσικομαθηματικό Μαξ Μπορν, ο οποίος θεωρείται θεμελιωτής της κβαντομηχανικής.
Επιστρέφει στις ΗΠΑ όπου εργάζεται με υποτροφία στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας στην Πασαντίνα της Καλιφόρνια, στο Χάρβαρντ και στο Μπέρκλει της Καλιφόρνια, όπου γίνεται αντικείμενο θαυμασμού από τους μαθητές του για την επιστημονική του ικανότητα και τα πολλά του ενδιαφέροντα. Το 1936 γίνεται καθηγητής στο Μπέρκλει αν και "μοιράζεται" για πολλά χρόνια μεταξύ των τριών παραπάνω πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.
Ο ίδιος έλεγε ότι δεν είχε ενδιαφέρον για την πολιτική. Χαρακτηριστικά, υποστήριζε ότι διάβασε για το Μεγάλο Κραχ στο αμερικανικό Χρηματιστήριο στην εφημερίδα, αφότου είχε συμβεί. Ωστόσο από το 1934 αρχίζει να βοηθά διωγμένους από τους Ναζί γερμανούς επιστήμονες που έχουν καταφύγει στις ΗΠΑ από την Ευρώπη.
Ιδεολογικά ήταν φιλελεύθερος και την περίοδο του Μακαρθισμού στις ΗΠΑ θεωρήθηκε "αριστερός", ωστόσο η δράση του ήταν η συμμετοχή και η στήριξη σε καμπάνιες για τον Ισπανικό Εμφύλιο και άλλες αντιφασιστικές δραστηριότητες. Πολλοί φίλοι του ήταν μέλη ή πρώην μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Τον Αύγουστο του 1939 γνωρίζει την παντρεμένη με τον φυσικό και ερευνητή Ρίτσσαρντ Χάρισον, Κάθριν Πιούνινγκ Χάρισον. Αρχίζουν να ζουν μαζί στο ράντσο που έχει αγοράσει πριν από κάποια χρόνια ο Οπενχάιμερ στο Νέο Μεξικό. Η Κάθριν, επιστήμονας και η ίδια, παίρνει διαζύγιο από τον σύζυγό της μόλις μένει έγκυος από τον Ρόμπερτ και παντρεύονται την 1η Νοεμβρίου του 1940. Μαζί θα αποκτήσουν δύο παιδιά, τον Πίτερ και την Κάθριν.
Το 1941 δημιουργείται από τον αμερικανό πρόεδρο Ρούζβελτ, η Εθνική Επιτροπή Αμυντικής Έρευνας, με στόχο τη δημιουργία ατομικής βόμβας καθώς υπάρχει η φήμη ότι στη Γερμανία ήδη οι επιστήμονες πέτυχαν τη σχάση του ατόμου. Ο Οπενχάιμερ γίνεται διευθυντής του προγράμματος.
Η εργασία συνεχίζεται με το στρατιωτικό πλέον "Πρόγραμμα Μανχάταν", στο πλαίσιο του οποίου στήνεται μυστικό εργαστήριο στο Λος Άλαμος του Νέου Μεξικό. Για το μεγαλεπήβολο σχέδιο επιστρατεύονται αρχικά μερικές εκατοντάδες επιστήμονες και εργαζόμενοι ενώ ως το 1945 ο αριθμός των απασχολούμενων θα φτάσει τις 6.000.
Η εργασία στο Λος Άλαμος καταλήγει στην πρώτη πυρηνική δοκιμή, με το κωδικό όνομα "Trinity". Για αυτήν θα πει αργότερα σε τηλεοπτική συνέντευξη: "Γνωρίζαμε ότι ο κόσμος δεν θα ήταν πια ο ίδιος. Μερικοί έκλαιγαν, άλλοι γελούσαν, άλλοι ήταν σιωπηλοί. Εγώ θυμήθηκα μία φράση από τις ινδουιστικές γραφές, την Μπαγκάβαντ Γκίτα, όπου ο θεός Βισνού λέει "τώρα έγινα ο Θάνατος, ο καταστροφέας των κόσμων". Νομίζω ότι πάνω κάτω όλοι νιώσαμε έτσι".
Για τη δουλειά του με την ατομική βόμβα ο Οπενχάιμερ αργότερα θα τιμηθεί με μετάλλιο ενώ, μετά τον πόλεμο θα τοποθετηθεί επικεφαλής της Αμερικανικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, όπου εναντιώθηκε στην κατασκευή της ακόμη πιο ισχυρής βόμβας υδρογόνου, η οποία ωστόσο "πέρασε" υπό την πίεση της ατομικής προόδου που στο μεταξύ είχε συντελεστεί στη Ρωσία.
Το 1953 γίνεται στόχος του αντικομμουνιστικού "κυνηγιού μαγισσών". Καταθέτει ενώπιον της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Υποθέσεων και του αφαιρείται η άδεια ασφάλειας, καθώς θεωρείται επικίνδυνος για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Η όλη δοκιμασία ήταν σημαντικό πλήγμα στην ψυχολογία του.
Συνέχισε την ακαδημαϊκή του καριέρα διδάσκοντας στο Πρίνστον και δίνοντας διαλέξεις στο εξωτερικό, ενώ ένωσε τη φωνή του με αυτή άλλων κορυφαίων επιστημόνων της εποχής του όπως τον Α. Αινστάιν, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η ηθική διάσταση, στην εφαρμογή των επιστημονικών ανακαλύψεων.
Στα τέλη του 1965 διαγνώστηκε με καρκίνο και ξεκινά χημειοθεραπείες. Πέφτει σε κώμα στις 15 Φεβρουαρίου του 1967 και πεθαίνει στο σπίτι του στο Νιού Τζέρσι στις 18 Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με την επιθυμία του, η σορός του αποτεφρώθηκε και οι στάχτες του σκορπίστηκαν στη θάλασσα από τη σύζυγό του.
Ντοκιμαντέρ για τον Ρ. Οπενχάιμερ
πηγή: nooz
